مونوکسید کربن (CO)

مونوکسید کربن گازی بی‌رنگ، بی‌بو و شعله‌ور است. مونوکسید کربن (فرمول شیمیایی CO) گازی سمی و قابل اشتعال است که بی‌رنگ، بی‌بو، بی‌مزه و کمی سبک‌تر از هوا است. مونوکسید کربن از یک اتم کربن و یک اتم اکسیژن تشکیل شده است که توسط یک پیوند سه‌گانه به هم متصل شده‌اند. این ساده‌ترین اکسید کربن است. در کمپلکس‌های کئوردیناسیونی، لیگاند مونوکسید کربن، کربونیل نامیده می‌شود. این ماده، یک ماده کلیدی در بسیاری از فرآیندهای شیمی صنعتی است.

رایج‌ترین منبع مونوکسید کربن، احتراق جزئی ترکیبات حاوی کربن است. منابع محیطی و بیولوژیکی متعددی مونوکسید کربن تولید می‌کنند. در صنعت، مونوکسید کربن در تولید بسیاری از ترکیبات، از جمله داروها، عطرها و سوخت‌ها اهمیت دارد. مونوکسید کربن پس از انتشار در جو، بر فرآیندهای متعددی که در تغییرات آب و هوایی نقش دارند، تأثیر می‌گذارد.

مونوکسید کربن نقش‌های بیولوژیکی مهمی در سلسله‌های فیلوژنتیکی دارد. این گاز توسط بسیاری از موجودات زنده، از جمله انسان، تولید می‌شود. در فیزیولوژی پستانداران، مونوکسید کربن نمونه‌ای کلاسیک از هورمسیس است که در آن غلظت‌های پایین به عنوان یک انتقال‌دهنده عصبی درون‌زا (انتقال‌دهنده گازی) عمل می‌کنند و غلظت‌های بالا سمی هستند که منجر به مسمومیت با مونوکسید کربن می‌شود. این گاز با آنیون سیانید CN− و نیتروژن مولکولی N2 ایزوالکترون است.

کاربردها